مقدمه و اهداف:

ارتباط نقش مهمی در زندگی انسان ها دارد. آدمی از طریق پیام های کلامی و غیرکلامی که از محیط دریافت می کند, نظام فکری, عاطفی و رفتار های خود را شکل می دهد. این امر در ارتباط مربی و متربی نیز مطرح است, تا جایی که مربی می تواند الگودهنده و هدایت کننده مسیر زندگی و سعادت متربیان باشد.

رابطه مربی و متربی در مراکز علمی محدود به انتقال مفاهیم و دانش نیست, بلکه در کنار مسائل علمی و اطلاعاتی, متربیان با شخصیت و صفات و ویژگی های رفتاری مربی همانندسازی می کنند.

رابطه مثبت معلم و شاگرد حمایت اجتماعی مهمی تلقی می گردد که می تواند متربی را در برخورد با مسائل مختلف یاری رساند. در فرایند آموزشی نیز ارتباط میان معلم و شاگرد از اهمیت بسیاری برخوردار است.

رابطه مربی و متربی, رابطه اساسی توأم با شناخت یکدیگر است. مهم ترین هدف از برقراری چنین ارتباطی ایجاد تغییر, هدایت و تربیت جنبه های مختلف شناختی, عاطفی و رفتاری متربیان است. مربی که وظیفه تربیت و هدایت متربیان را برعهده دارد, نقش مهمی در برقراری و حفظ ارتباط دارد.

وی می کوشد تا از راه های مختلف با متربیان ارتباط بیشتر و موثرتری برقرار نماید تا بتواند در آنان تغییرات مطلوبی ایجاد نماید و توانایی ها و استعدادهای آنان را شکوفا سازد. هدف اصلی از این پژوهش بررسی ارتباط مربی و متربی با رویکرد اسلامی است.

در جهت تحقق اصلی پژوهش, اهداف جزیی زیر بررسی می شوند:

1. رویکردها و الگوهای ارتباط مربی و متربی

2. ابعاد و مؤلفه های ارتباط مربی و متربی در رویکردها و الگوهای یادشده

3. ابعاد و مؤلفه های ارتباط مربی و متربی با رویکرد اسلامی.

روش:

روش این پژوهش از نوع توصیفی تحلیلی و استنتاجی است. در این روش, ابتدا تمام شرایط و روابط توصیف و تشریح می شود و سپس داده ها مورد تحلیل قرار گرفته, استنتاجاتی از آن به عمل می آید.

جمع آوری مطالب موجود اسنادی است که در آن, نخست, داده های مورد نیاز از منابع معتبر جمع آوری شده اند و پس از آن, مطالب مورد نظر براساس پرسش ها استخراج گردیده و مورد تحلیل و استنباط قرار گرفته اند.

در پاسخ به پرسش اول و دوم, با استفاده از منابع مرتبط با الگوهای ارتباط مربی و متربی, مطالب مورد نظر بیشتر مورد توصیف قرار گرفته اند, ولی در پاسخ به پرسش سوم, افزون بر این, از روش تحلیلی و استنتاجی نیز استفاده شده است تا ضمن تفسیر و تحلیل آموزه های اسلامی موجود درباره علم و دانش و مربی و متربی, رویکرد اسلامی ارتباط مربی و متربی و ابعاد و مؤلفه های آن به صورت ضمنی استنتاج شود.

ازاین رو, منابع اطلاعاتی این پژوهش شامل اسناد و مدارک مرتبط با موضوع و منابع دینی است که طیف گسترده ای از کتاب ها, پژوهش ها و مقالات را در بردارد.

نتایج:

مسئولیت پذیری و مواجهه عادلانه با متربی محورهای اصلی رویکرد اسلامی را تشکیل می دهد. در مقایسه با الگوی ارتباطی لیری که بر محور سلطه گری در برابر سلطه پذیری و هم کاری در برابر مخالفت جویی می چرخد, در رویکرد اسلامی بر مسئولیت پذیری در برابر مسامحه کاری و مواجهه عادلانه در برابر رفتار تبعیض آمیز تأکید می شود.ازاین رو, دغدغه اصلی مربی مسئولیت پذیری و رفتار عادلانه وی با متربی است.

همچنین, مؤلفه هایی نیز در رویکرد اسلامی وجود دارد که در برابر هشت نوع رفتار مربی شامل رهبری, کمک کننده و دوستانه, درک کننده و دوستانه, مبتنی بر دادن آزادی و مسئولیت, نامطمئن, ناراضی, سرزنش کننده و رفتار جدی در کلاس در مدل رفتاری تعامل بین فردی وابلز و همکاران قرار دارد.

همچنانکه در مدل رفتاری وابلز و همکاران برخی مؤلفه ها مثبت و برخی دیگر منفی اند, در رویکرد اسلامی نیز این دو نوع دسته بندی مطرح است. افزون بر این, مؤلفه رهبری, حمایت کننده, درک کننده و اعطای آزادی و مسئولیت, در هر دو نوع رویکرد مشترک اند. بااین همه, در رویکرد اسلامی, مؤلفه های مثبتی چون توجه به توان و نیاز متربی و رفتار محبت آمیز و نیز مؤلفه های منفی مانند عدم توجه به عواطف و شخصیت متربی, عدم توجه به نیازهای مادی و معنوی, عدم مراقبت و نظارت و رفتار توهین آمیز, وجود دارند که در مدل رفتاری وابلز و همکاران به چشم نمی خورد.</p&gt;

در برابر, در مدل رفتاری وابلز و همکاران بر مؤلفه های منفی همچون رفتار نامطمئن, ناراضی, سرزنش کننده و رفتار جدی در کلاس تأکید می شود.

نویسندگان

 کارآمد حسین | خلیلی نیک محمد

منبع :

پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی